Gąska matsutake, czyli Tricholoma matsutake, przez dziesięciolecia pozostawała w Polsce niemal nieobecna w dokumentacji mykologicznej. Najnowsze dane pokazują jednak, że gatunek nadal może występować w naszym kraju.
Historia matsutake w Polsce sięga 1921 roku. Wtedy źródła odnotowały stanowisko w rejonie Gdańska. Przez kolejne dekady brakowało kolejnych wiarygodnych potwierdzeń. Sytuacja zmieniła się w 2021 roku, gdy w okolicach Zawoi znaleziono owocnik odpowiadający temu gatunkowi. Kolejne udokumentowane znalezisko pochodzi z sierpnia 2023 roku. W pobliżu Tenczyna w powiecie myślenickim znaleziono trzy owocniki w lesie świerkowo-jodłowym z udziałem starych sosen. Materiał zielnikowy trafił do specjalisty z Instytutu Dendrologii PAN.
To właśnie takie dokumentowane obserwacje mają dla naukowców większe znaczenie niż sama możliwość znalezienia drogiego grzyba. Rejestr GRej, który gromadzi informacje o rzadkich i zagrożonych grzybach, nadal pokazuje matsutake jako wyjątkowo rzadki gatunek w Polsce. Dane dotyczące Tenczyna obejmują między innymi dokładną lokalizację, siedlisko, datę zbioru i dokumentację zielnikową.
Skąd cena sięgająca 2000 euro?
Matsutake zajmuje szczególne miejsce w kuchni Japonii. Najwyżej cenione okazy osiągają tam bardzo wysokie ceny, a wartość najlepszych owocników może sięgać około 2000 euro za kilogram. Nie oznacza to jednak stałej ceny rynkowej. Na wartość wpływają między innymi pochodzenie, sezon, jakość oraz wygląd grzyba.
Cena wynika przede wszystkim z ograniczonej dostępności. Matsutake tworzy związki mikoryzowe z drzewami i nie daje się łatwo produkować w sposób porównywalny z pieczarkami czy boczniakami. W Japonii grzyb ma również silną wartość kulinarną i kulturową. Ceniony aromat, jędrna struktura oraz charakterystyczny zapach sprawiają, że najlepsze okazy trafiają do ekskluzywnej gastronomii.
Nie każdy brązowy grzyb to matsutake
Rozpoznanie gatunku wymaga ostrożności. Matsutake tworzy masywne, jędrne owocniki, zwykle z brązowawym kapeluszem i mocnym trzonem. Charakterystyczną cechę stanowi intensywny, słodkawy i korzenny aromat. Polskie obserwacje wskazują na związek grzyba z lasami iglastymi, między innymi z udziałem sosny.
Podobieństwo do innych gąsek stwarza jednak ryzyko pomyłki. Sama cena nie może stanowić podstawy identyfikacji. W przypadku nieznanego gatunku bezpieczniejsze rozwiązanie stanowi konsultacja z grzyboznawcą niż próba samodzielnej oceny przydatności do spożycia.
Tysiące euro nie oznaczają legalnego zarobku
Najważniejsza informacja dotyczy przepisów. Główny Inspektorat Sanitarny wskazuje, że w Polsce do obrotu oraz produkcji przetworów można wykorzystywać wyłącznie grzyby znajdujące się w wykazie określonym przez ministra zdrowia. Obowiązujący w 2026 roku tekst przepisów nie wymienia Tricholoma matsutake wśród gatunków dopuszczonych do obrotu.
Oznacza to, że znalezienie matsutake w polskim lesie nie daje podstawy do wystawienia owocników na sprzedaż jako legalnego produktu spożywczego. Wysokie ceny notowane w Japonii lub na innych rynkach nie przekładają się automatycznie na możliwość uzyskania podobnej kwoty w Polsce.
Matsutake pozostaje więc przede wszystkim niezwykle interesującym znaleziskiem mykologicznym. Historia od gdańskiej obserwacji z 1921 roku przez odkrycie w rejonie Zawoi po udokumentowane stanowisko w Tenczynie pokazuje, że gatunek nie zniknął całkowicie z polskiej przyrody. Jeśli natrafisz na okaz przypominający matsutake, jego właściwe oznaczenie może mieć większe znaczenie naukowe niż potencjalna cena na zagranicznym rynku.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.