Przez lata badacze analizowali czas spędzany przez młodzież w sieci, oglądane treści, kontakty internetowe oraz doświadczenia związane z cyberprzemocą. Wiele raportów koncentruje się na problemach, uzależnieniach i negatywnych skutkach korzystania z technologii. Taki obraz może jednak przesłaniać istotną kwestię: czy rzeczywiście wiemy, jakie umiejętności młodzi ludzie posiadają, a z czym nie potrafią sobie poradzić? Sama obecność w internecie nie gwarantuje przecież cyfrowej samodzielności.
Problem dotyczy przede wszystkim praktycznych kompetencji. Wielu młodych ludzi ma trudności z czynnościami, które dorosłym wydają się podstawowe. Należy do nich między innymi zmiana ustawień prywatności, świadome zarządzanie dostępem do danych czy ocena wiarygodności informacji. Szczególnie wymowny pozostaje fakt, że tylko co szósty respondent wie, iż pierwszy wynik wyświetlony przez wyszukiwarkę nie musi być najlepszym ani najbardziej wiarygodnym. To pokazuje, że szybkie znajdowanie treści nie oznacza jeszcze umiejętności ich krytycznej oceny.
Młodzi spędzają w internecie średnio około pięciu godzin dziennie, a smartfon stanowi ich podstawowe narzędzie dostępu do sieci. Jednocześnie młodzi użytkownicy stykają się z dezinformacją, cyberatakami, kradzieżą danych i agresją internetową. Ponad połowa badanych w najnowszej edycji badań deklarowała kontakt z przynajmniej jedną formą przemocy online. Niemal połowa osób, które jej doświadczyły, nie powiedziała o tym nikomu.
Nie oznacza to jednak, że należy sprowadzać cyfrowe życie młodzieży wyłącznie do zagrożeń. Nastolatki wykorzystują internet do nauki, komunikacji, rozwijania zainteresowań i zdobywania informacji. Coraz częściej korzystają również z narzędzi sztucznej inteligencji. Problem pojawia się wtedy, gdy swoboda obsługi urządzeń nie idzie w parze z umiejętnością rozpoznawania manipulacji, sprawdzania faktów i ochrony własnej prywatności.
Istotne znaczenie ma również sposób, w jaki dorośli patrzą na młode pokolenie. Zamiast koncentrować się wyłącznie na czasie przed ekranem i zagrożeniach, powinni sprawdzać, czego nastolatki faktycznie uczą się podczas korzystania z technologii. Szkoła i rodzina muszą rozwijać nie tylko techniczne umiejętności, ale również krytyczne myślenie, odpowiedzialność i świadomość konsekwencji działań w sieci.
Obraz młodzieży wyłaniający się z badań nie jest jednoznaczny. Młodzi ludzie potrafią sprawnie korzystać z cyfrowych narzędzi, ale nie zawsze rozumieją mechanizmy, które nimi rządzą. Dlatego zamiast kolejny raz pytać, ile godzin spędzają przed ekranem, warto zapytać, czy potrafią bezpiecznie i świadomie wykorzystać ten czas. To znacznie ważniejszy sprawdzian ich cyfrowych kompetencji.
Komentarze (0)
Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania. Jak to zrobić dowiesz się w zakładce polityka prywatności.