Biskupi alarmują przed nowym rokiem szkolnym. Padły mocne słowa o zmianach MEN

Prezydium Konferencji Episkopatu Polski opublikowało oświadczenie zatytułowane „Młody człowiek zasługuje na więcej”, w którym odniosło się do zmian dotyczących nauczania religii oraz wprowadzenia obowiązkowego przedmiotu „Edukacja zdrowotna”. Dokument został podpisany 24 sierpnia w Warszawie. Jego autorzy podkreślili, że ich stanowisko wynika z troski o wychowanie i rozwój młodego pokolenia.

Przedstawiciele Prezydium KEP zwrócili uwagę, że proces wychowania nie powinien być zadaniem jednej instytucji. W ich ocenie rodzina, szkoła, wspólnoty religijne, organizacje społeczne oraz państwo wspólnie tworzą przestrzeń, w której rozwija się młody człowiek. Biskupi wskazali na potrzebę współpracy opartej na wzajemnym szacunku oraz uznaniu kompetencji wszystkich uczestników procesu wychowawczego. Podkreślili również, że dzieci i młodzież potrzebują wsparcia, poczucia bezpieczeństwa oraz środowiska, w którym mogą rozwijać się w poczuciu godności.

W oświadczeniu dużo miejsca poświęcono lekcjom religii. Członkowie Prezydium KEP zaznaczyli, że – w ich ocenie – nie są one przywilejem Kościoła, lecz stanowią konstytucyjne prawo uczniów i rodziców. Wskazali przy tym na wolność sumienia i wyznania oraz prawo rodziców do wychowywania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami.

Biskupi podkreślili, że lekcje religii mają znaczenie nie tylko dla formacji osób wierzących. Według autorów dokumentu mogą one pomagać uczniom w kształtowaniu sumienia, odpowiedzialności oraz hierarchii wartości, a także w poznawaniu historii, kultury, literatury, sztuki i etyki społecznej. Zwrócono również uwagę na ich rolę w podejmowaniu pytań dotyczących sensu, wartości i celu ludzkiego życia.

Prezydium KEP skrytykowało jednocześnie działania Ministerstwa Edukacji Narodowej dotyczące organizacji nauki religii w szkołach. W dokumencie wymieniono między innymi nakaz umieszczania tych zajęć przed lub po innych lekcjach, ograniczenie ich wymiaru do jednej godziny tygodniowo, możliwość łączenia klas oraz usunięcie oceny z religii ze średniej ocen. Zdaniem biskupów takie rozwiązania prowadzą do marginalizacji tych zajęć w polskiej szkole.

Autorzy oświadczenia zaapelowali o przywrócenie – jak określili – właściwego miejsca lekcjom religii oraz o podjęcie realnego dialogu z przedstawicielami wspólnot religijnych.

W dalszej części dokumentu Prezydium KEP wyraziło poparcie dla obywatelskiego projektu ustawy, którego celem jest zagwarantowanie każdemu uczniowi zajęć kształtujących aksjologiczne podstawy życia w ramach religii lub etyki. Zdaniem biskupów młodzi ludzie potrzebują przestrzeni do rozmowy między innymi o odpowiedzialności, godności osoby, uczciwości, solidarności oraz zasadach wspólnego życia.

Autorzy oświadczenia uznali, że formacja oparta na wartościach nie stoi w sprzeczności z pluralizmem. W ich ocenie może natomiast sprzyjać prowadzeniu dialogu z szacunkiem i budowaniu wspólnoty pomimo istniejących różnic. Prezydium KEP opowiedziało się za rozwiązaniem, zgodnie z którym uczniowie powinni wybierać pomiędzy lekcjami religii a etyki.

Drugim ważnym tematem poruszonym w oświadczeniu była edukacja zdrowotna. Biskupi zaznaczyli, że dostrzegają potrzebę prowadzenia tego rodzaju zajęć w szkołach i wskazali na ich znaczenie w profilaktyce chorób, ochronie zdrowia psychicznego oraz kształtowaniu odpowiedzialnych postaw społecznych.

Jednocześnie członkowie Prezydium KEP wyrazili obawy dotyczące – jak wskazano w dokumencie – wizji człowieka, małżeństwa i rodziny, która ma wynikać z założeń programowych oraz publikowanych podręczników. Z troską i niepokojem odnieśli się do decyzji MEN o obowiązkowym charakterze przedmiotu „Edukacja zdrowotna” od 1 września bieżącego roku.

Biskupi zaznaczyli, że ich zdaniem pozostawienie modułu dotyczącego seksualności jako nieobowiązkowego nie rozwiązuje wszystkich zgłaszanych przez nich wątpliwości. Podkreślili znaczenie prawa rodziców do decydowania o kształcie wychowania dzieci w tej szczególnie wrażliwej sferze życia. Według autorów dokumentu państwo powinno wspierać rodzinę w procesie wychowawczym, a nie przejmować jej podstawowych funkcji.

W stanowisku zwrócono również uwagę na sposób przygotowywania założeń programowych. Prezydium KEP oceniło, że zabrakło szerokiego dialogu ze środowiskami odpowiedzialnymi za wychowanie, a postulaty i prośby Kościoła rzymskokatolickiego nie zostały uwzględnione. Biskupi zaapelowali o przeprowadzenie merytorycznych konsultacji z rodzicami, środowiskami wychowawczymi i wspólnotami wyznaniowymi.

Ich zdaniem tak istotny obszar edukacji wymaga szerokiego społecznego konsensusu, przejrzystości programowej oraz realnego udziału rodziców i osób zaangażowanych w wychowanie dzieci i młodzieży. Autorzy dokumentu wezwali również do wspólnego wypracowania treści programowych, które – zgodnie z ich postulatem – będą szanowały światopogląd wszystkich rodziców, dzieci i młodzieży.

W końcowej części oświadczenia członkowie Prezydium KEP skierowali słowa wdzięczności do rodziców, nauczycieli i wychowawców. Podkreślili znaczenie ich codziennego zaangażowania w wychowanie młodego pokolenia oraz zachęcili rodziców do aktywnego uczestniczenia w życiu szkolnym i interesowania się treściami przekazywanymi dzieciom podczas zajęć.

Szczególne słowa podziękowania skierowano również do nauczycieli religii, którzy – według autorów dokumentu – wykonują swoją pracę w obliczu narastających trudności. Kościół zadeklarował także gotowość do wspierania rodziców między innymi w konsultacjach, przygotowywaniu programów wspierających rodziny, rozwijaniu pomocy psychologicznej oraz tworzeniu przestrzeni dialogu pomiędzy szkołą, rodzicami i wspólnotami religijnymi.

Oświadczenie „Młody człowiek zasługuje na więcej” podpisali przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski abp Tadeusz Wojda SAC, zastępca przewodniczącego KEP abp Józef Kupny oraz sekretarz generalny KEP bp Marek Marczak. Dokument został opublikowany przed rozpoczęciem nowego roku szkolnego i stanowi stanowisko Prezydium KEP w sprawie kierunku zmian dotyczących organizacji lekcji religii oraz edukacji zdrowotnej w polskich szkołach.